رونق گردشگری سلامت در خراسان رضوی، در کنار ظرفیت بالای مشهد برای پذیرش بیماران خارجی، در سالهای اخیر با چالشهایی؛ از جمله فعالیت واسطهها و دلالان و قرار نگرفتن بیمار در مسیر درمان و مراکز درمانی مورد نیازش همراه بوده است. حالا راهاندازی و توسعه سامانه گردشگری سلامت با هدف ساماندهی این فرایند، موضوع حذف واسطهها و شفاف شدن مسیر ورود و دریافت خدمات درمانی بیماران خارجی را بیش از گذشته مورد توجه قرار داده است. در راستای بررسی بهتر این مسئله در عمل، با مسئولان دفاتر مسافرتی و انجمن گردشگری سلامت بهعنوان یکی از متولیان اصلی این حوزه به گفتوگو نشستیم.
حذف دلال و واسطهگر با سامانه گردشگری سلامت
رئیس انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی خراسان رضوی در این راستا در گفتوگو با طوس با بیان اینکه گردشگری سلامت تحت تأثیر فعالیت دلالهاست، گفت: زمانی که گردشگر سلامت وارد کشور؛ بهخصوص شهر مشهد میشود، دلالها و واسطهها ممکن است در این فرایند دخالت کنند و چندین برابر هزینهای که باید برای درمان پرداخت شود، به بیمار تحمیل کنند.
محمدسعید ولیزاده افزود: سامانه گردشگری سلامت بهگونهای طراحی شده که از وقتی گردشگر برای درمان وارد ایران، مشهد یا هر شهر دیگری میشود، تمام راهنماییهای لازم را بدون وجود واسطه یا دلال دریافت کند. بیمار وارد سامانه میشود، درخواست خود را به ثبت میرساند و از طریق آن، پزشک متخصص را انتخاب میکند. پس از آن وارد مراحل بیمارستانی و طول درمان میشود. هزینههایی که برای درمان لازم است نیز در سامانه مشخص خواهد شد و امور مربوط به درمان به طور مستقیم با بیمارستان انجام میشود.
وی ادامه داد: در این فرایند، دلال یا واسطهای که بخواهد در این میان قرار بگیرد، وجود ندارد و کار درمان بیمار انجام میشود. همچنین دستگاههای نظارتی استان و کشور میتوانند در سامانه وضعیت بیمار را مشاهده کنند و ببینند بیمار با چه شرایطی وارد شده، از چه کشوری آمده، چه سوابق و هویتی دارد و روند کار او چگونه است.
دریافت روادید درمانی برای همه بیماران متقاضی پیوند اعضا و درمان ناباروری الزامی است
رئیس انجمن حرفهای گردشگری سلامت در گفتوگو با طوس با اشاره به راهاندازی سامانه گردشگری سلامت از سال ۹۸ در خراسان رضوی گفت: سپس این سامانه در سطح ملی توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اجرا شد. این سامانه چند دوره آزمایشی را پشت سر گذاشت که آخرین دوره آزمایشی آن بهصورت همزمان در استانهای خراسان رضوی، فارس و تهران به اجرا در آمد.
حسین نکونام ادامه داد: اکنون این سامانه در سطح ملی فعال است و مدیریت کل فرایند گردشگری سلامت بیماران خارجی را میان وزارت بهداشت، وزارت امور خارجه، نهاد ریاست جمهوری، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و سایر دستگاههای نظارتی بر عهده دارد. برای بیمارانی که با هدف پیوند اعضای بدن یا درمان ناباروری وارد کشور میشوند، حتی آنهایی که لغو روادید داریم، دریافت روادید درمانی الزامی است و فرایند ورود و درمان آنها باید از مسیر مشخصشده انجام شود. در این سامانه با ایجاد وبسرویس میان وزارتخانهها و دستگاه مرتبط، فرایندها مدیریت و ثبت میشود.
وی با بیان اینکه یکی از اهداف اصلی آن نیز کاهش فعالیت دلالان و واسطههای غیرمجاز است، افزود: هرچه ارتباط مستقیم میان شرکتهای گردشگری سلامت و مراکز درمانی پررنگتر شود و شرکتها بتوانند در بازارهای هدف از طریق کارگزاران و بسترهای رسمی سامانه فعالیت کنند، امکان مدیریت واسطههای غیرمجاز نیز بیشتر خواهد شد. البته نمیتوان گفت این واسطهها بهطور کامل حذف میشوند؛ اما حضور آنها در این فرایند میتواند به شکل محسوسی کاهش یابد.
ساماندهی هزار مترجم در سامانه گردشگری سلامت
رئیس انجمن حرفهای گردشگری سلامت با بیان اینکه در همین راستا حدود هزار مترجم در خراسان رضوی ساماندهی شدهاند، تأکید کرد: این افراد زیرمجموعه همین سامانه فعالیت میکنند و دورههای تخصصی مربوط را گذراندهاند. در استان فارس هم حدود ۸۰۰ نفر ساماندهی شدهاند و این تعداد بهتدریج در سایر استانها مثل قم و تهران نیز افزایش خواهد یافت.
نکونام در پاسخ به این پرسش که دفاتر و آژانسهای مسافرتی برای عضویت در سامانه باید چه شرایطی داشته باشند، گفت: دفاتر باید گواهینامه حرفهای گردشگری سلامت را از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی دریافت کرده باشند. البته پیشنیاز دریافت این گواهینامه، داشتن مجوز آژانس مسافرتی بند ب است.
وی درباره مزایای این سامانه افزود: در سالهای گذشته آمار دقیقی از بازار گردشگری سلامت نداشتیم و حتی اکنون نیز بخشی از آمارها بر اساس حدس و گمان از استانهای مختلف تجمیع و اعلام میشود. در حالی که وقتی اطلاعات در سامانه ثبت شود، میتوان جزئیات بیشتری؛ از جمله نوع بیماری، محل جغرافیایی بیمار و نوع خدمات درمانی را دریافت کرد. برای مثال، ممکن است در یک منطقه بیشترین مراجعات مربوط به حوزه زنان و زایمان باشد. در چنین شرایطی میتوان با اتکا به اطلاعات سامانه، برنامهریزی دقیقتری برای استقرار متخصص یا ارائه خدمات مرتبط در بازار هدف انجام داد. همچنین اگر مشخص شود در یک منطقه، تقاضا برای خدماتی مانند کاشت مو بیشتر است، میتوان این اطلاعات را در اختیار شرکتهای گردشگری سلامت قرار داد تا بازاریابی خود را بر اساس تقاضای واقعی تنظیم کنند.
تصمیمگیری بر پایه دادههای واقعی
رئیس انجمن حرفهای گردشگری سلامت با اشاره به اهمیت تعیین جزئیات موقعیت جغرافیایی در سامانه تأکید کرد: به عنوان مثال در مورد عراق تا پیش از این ما فقط اطلاعاتی داشتیم که افرادی از عراق به ایران میآیند. اگر مشخص شود بخش عمده بیماران عراقی از بغداد، کربلا و نجف هستند، میتوان بررسی کرد چرا از سایر استانهای عراق که به عنوان مثال از اهل سنت هستند، مراجعه کمتری صورت میگیرد و برای توسعه بازار در آن مناطق برنامهریزی کرد. همین موضوع درباره افغانستان و سایر کشورهای هدف نیز صدق میکند. در واقع وقتی آمار دقیق در اختیار نباشد، تصمیمگیریها نیز ممکن است بر مبنای برآوردهای غیرواقعی انجام شود. یکی از مزیتهای بزرگ سامانه این است که این اطلاعات را با جزئیات بیشتری استخراج میکند.
نکونام با بیان این مطلب که وجود سامانه به شفافیت نیز کمک میکند، خاطرنشان کرد: با افزایش شفافیت، تخلفات، رانتها و فعالیتهای غیرمجاز در دفاتر و مجموعههای فعال در این حوزه بهتر قابل شناسایی است و میتوان برای برخورد با آنها برنامهریزی کرد. در عین حال فعالیت بخش خصوصی که بهصورت قانونی و سالم کار میکند نیز شفافتر خواهد شد.
وی با اشاره به اینکه بر اساس آمار وزارت بهداشت، گردش مالی حوزه گردشگری سلامت در کشور سالانه حدود یکمیلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار اعلام شده، گفت: البته از دید ما رقم گفته شده میتواند بیشتر از این باشد.اگر اطلاعات مالی در سامانه بهطور کامل ثبت و ساماندهی شود، موضوع گردش مالی نیز شفافتر خواهد شد. یکی از مشکلاتی که گردشگران سلامت با آن مواجه بودند، شیوه دریافت و انتقال ارز بود که بخشی از این مسائل اکنون در چارچوب سامانه در حال پیگیری و حل شدن است. در این زمینه مصوبه بانک مرکزی نیز دریافت شده و تلاش میکنیم که با هماهنگی نهاد ریاست جمهوری و دستگاههای مربوط، ارز حاصل از گردشگری سلامت با شفافیت بیشتری وارد نظام بانکی کشور شود.
تا زمانی که به سوئیفت متصل نشویم، کارت اعتباری ارزی گرهگشا نخواهد بود
رئیس انجمن حرفهای گردشگری سلامت درباره وضعیت کارت اعتباری گردشگری ارزی نیز افزود: در دولت قبل، بانک ملت بهعنوان بانک عامل این طرح انتخاب شد؛ اما طرح به نتیجه نرسید. اکنون نیز سه بانک عامل دیگر برای اجرای آن در نظر گرفته شدهاند. این طرحها میتوانند کمککننده باشند؛ اما بهتنهایی گرهگشا نیستند. تا زمانی که شرایط بانکی کشور به شبکه بانکی بینالمللی و سوئیفت متصل نباشد، چنین اقدامهایی بیشتر میتواند بهصورت موقت، تنها بخشی از مشکلات را حل کند.
نکونام با بیان اینکه گردشگر خارجی نیز باید به سیستم بانکی اطمینان داشته باشد تا بتواند پول خود را وارد کشور کند، ادامه داد: یکی از مشکلات عمده در سالهای گذشته این بود که ارز گردشگر با نرخ نیمایی دریافت میشد؛ اما اگر بخشی از پول او هنگام بازگشت باقی میماند، امکان بازگرداندن آن با همان نرخ وجود نداشت و گاهی با نرخ آزاد محاسبه میشد. این مسئله برای گردشگران سلامت یک چالش جدی بود. امیدواریم با اقدامهایی که مسئولان اعلام کردهاند، این مشکل برطرف شود. البته وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی نیز اعلام کرده این موضوع در حال حل شدن بوده و نرخ توافقی نیز به نرخ صرافی نزدیک شده است.
وی در پاسخ به این پرسش که در حال حاضر چند دفتر گردشگری سلامت در خراسان رضوی در سامانه فعال هستند، تأکید کرد: در کل کشور ۸۴۰ دفتر گردشگری سلامت داریم که از این تعداد، حدود ۱۸۰ شرکت گردشگری سلامت در خراسان رضوی وجود دارند که برای فعالیت در این حوزه باید در سامانه ثبت بشوند و مسیر فعالیت رسمی آنها از این سامانه عبور کند. البته فعالیت بسیاری از آنها تحت تأثیر جنگ، شرایط اقتصادی، کاهش پروازها و ورود گردشگران خارجی قرار گرفته و به صورت واقعی حدود ۷۰ شرکت در حال فعالیت هستند.
رئیس انجمن حرفهای گردشگری سلامت با بیان اینکه برخی از شرکتهای مربوط به گردشگری سلامت به سمت ورشکستگی رفتهاند، گفت: دفاتر بند ب امکان جابهجایی مسافر داخلی از مشهد به تهران یا از تهران به مشهد یا کیش را دارند؛ ولی گردشگری سلامت بهشدت تحت تأثیر شرایط امنیتی کشورهای هدف، وضعیت مرزها و پروازها قرار دارد. وقتی شرایط امنیتی یک منطقه نامناسب شود یا تعداد پروازها کاهش پیدا کند، هزینه رفتوبرگشت افزایش مییابد و زمانبندی پروازها نیز دچار مشکل میشود. در چنین شرایطی ممکن است بیمار ترجیح دهد با وجود پرداخت هزینه بیشتر، مقصد درمانی دیگری را در یک کشور دیگر انتخاب کند.
چالش اثرگذاری سامانه
با راهاندازی سامانه گردشگری سلامت، ساماندهی گردشگر این حوزه وارد مرحلهای شده که در آن شفافیت فرایند، دسترسی مستقیم بیمار به خدمات و کاهش نقش واسطهها اهمیت بیشتری پیدا میکند. با این حال، اثرگذاری این سامانه در عمل به میزان استفاده بیماران خارجی از آن و همچنین نظارت بر فرایندهای خارج از سامانه وابسته است؛ آنجا که رضایت گردشگر سلامت و نتیجه مناسب با احوالات او حاصل شود. با وجود شرایط جنگ و کاهش گردشگر خارجی به صورت کلی، توجه به این موضوع میتواند تعیینکننده میزان موفقیت خراسان رضوی در ساماندهی بازار گردشگری سلامت باشد.
نظر شما